Skip to content
GOLE Somali Network
Discussion

Project kasta wuxuu u baahan yahay Security Plan ka hor coding-ka

Abdirahman Yusuf@abdirahman_devVerifiedFounding Member 11 view

Maxay muhiim u tahay in Security laga fikiro ka hor inta aan project la bilaabin? 🔐

Asc dhammaan xubnaha GOLE,

Marka project cusub la bilaabayo, inta badan waxaa xoogga la saaraa:

  • UI/UX
  • Features-ka
  • Database-ka
  • API-yada
  • Deadline-ka
  • Deployment-ka

Laakiin marar badan waxaa la hilmaamaa hal shay oo aad muhiim u ah: Security.

Security ma aha wax gadaal lagu daro

Security waa in laga fikiraa bilowga project-ga, ma aha marka project-ku dhammaado ama live noqdo.

Haddii security-ga gadaal laga bilaabo, waxaa dhici kara:

  • In architecture-ka oo dhan dib loo beddelo
  • In database design-ka uu noqdo mid khatar leh
  • In user data si khaldan loo kaydiyo
  • In APIs-ku noqdaan kuwo si fudud loo jabin karo
  • In project-ku yeesho vulnerabilities waaweyn
  • In kharash iyo waqti badan dib loogu bixiyo sixid

Waxyaabaha security-ga laga fikiro bilowga

Project kasta marka la bilaabayo waa in la is weydiiyaa:

  1. User data noocee ah ayaan kaydinaynaa?
  2. Yaa geli kara system-ka?
  3. Roles iyo permissions sidee loo maamulayaa?
  4. Passwords sidee loo hash-gareynayaa?
  5. API-yada sidee loo ilaalinayaa?
  6. Sensitive data ma encryption baa loo baahan yahay?
  7. Logs-ka ma ku jiraan xog muhiim ah?
  8. Backup iyo recovery plan ma jiraa?
  9. Rate limiting iyo brute-force protection ma jiraan?
  10. Audit trail ma u baahanahay?

Tusaale fudud

Haddii aad dhiseyso system ay users login ku sameynayaan, security-ga waa inuu ka bilowdaa maalinta koowaad:

  • Password-ka waa in aan plain text lagu kaydin
  • JWT ama session management waa in si sax ah loo qorsheeyo
  • Admin iyo normal user waa in la kala xakameeyo
  • API kasta waa in authorization lagu sameeyo
  • Login attempts waa in la xadido
  • Sensitive actions waa in la log-gareeyo

Maxaa faa’iido ah?

Marka security laga fikiro bilowga:

  • Project-ku wuxuu noqdaa mid la isku halayn karo
  • Users-ku waxay helayaan kalsooni
  • Developers-ku waxay ka fogaadaan refactor weyn
  • Business-ku wuxuu ka badbaadaa risk
  • Data loss iyo breaches waa la yareyn karaa
  • Compliance iyo audit way fududaadaan

Developers ahaan maxaan sameyn karnaa?

Waxaan u baahanahay inaan security u aragno qayb ka mid ah development-ka, sida database, UI, iyo backend oo kale.

Security waa in lagu daraa:

  • Requirement gathering
  • Database design
  • API design
  • Authentication & authorization
  • Testing
  • Deployment
  • Monitoring

Discussion

Waxaan jeclaan lahaa inaan ka doodno:

  • Project-yadiinna security ma ka fikirtaan bilowga?
  • Maxay yihiin khaladaadka security ee aad inta badan aragtaan?
  • Backend, frontend, iyo mobile apps midkee ugu badan security mistakes?
  • Maxaad developer cusub kula talin lahaydeen marka uu project bilaabayo?

Aniga ahaan, waxaan aaminsanahay in security-first thinking uu badbaadin karo waqti, lacag, iyo sumcad badan.

Fikradihiinna nala wadaaga 👇

1 comment

Sign in to join the discussion.

Waxaan aaminsanahay in khaladka ugu weyn ee developers badan sameeyaan uu yahay inay security u arkaan "feature" lagu daro marka project-ku dhammaado, halkii ay uga arki lahaayeen qayb ka mid ah architecture-ka.

Marka project la bilaabayo, su'aashu ma aha oo keliya "Sidee ayaan u dhisayaa feature-kan?" ee waa sidoo kale "Sidee ayaan u ilaalinayaa isticmaalaha iyo xogtiisa?"

Tusaale ahaan:

  • Haddii aad dhiseyso authentication, ma ku filan tahay login keliya mise waxaa loo baahan yahay email verification, rate limiting, iyo two-factor authentication?
  • Haddii aad leedahay API, ma xaqiijisay in endpoint kasta uu leeyahay authorization sax ah, mise waxaad ku tiirsan tahay frontend-ka oo keliya?
  • Haddii aad kaydinayso xog xasaasi ah, ma qorshaysay encryption, backups, iyo audit logs?

Waxaa jira oraah caan ah oo dhahaysa:

"Security is not a product, it's a process."

Taas macnaheedu waa in security uusan ahayn wax hal mar la sameeyo, balse uu yahay dhaqan lagu dhex daro dhammaan marxaladaha software development-ka—laga bilaabo planning ilaa deployment iyo monitoring.

Aniga ahaan, waxaan aaminsanahay in developer-ka wanaagsan uu dhisi karo software shaqeynaya, laakiin developer-ka heer sare ah uu dhiso software shaqeynaya, la isku halayn karo, ammaan ah, isla markaana diyaar u ah inuu koro (scalable).

Waxaan jeclaan lahaa inaan idinkana idin maqlo:

Maxay ahayd casharkii ugu weynaa ee aad ka barateen security? Ma jirtaa vulnerability ama qalad aad la kulanteen oo beddelay habka aad maanta u dhistaan software? 👇